Op zee , Kaarten

Koerswijziging

De Furious Fifties

De expeditie van Tasman is - volgens de opdracht - naar de 50e breedtegraad gevaren. In later tijden zou het zuidelijk halfrond berucht worden vanwege de krachtige wind: er is geen land om de wind af te remmen, zodat snelheden van 80 tot 100 kilometer per uur heel gewoon zijn.

De bemanning aan boord van de Heemskerck en de Zeehaen heeft flink te lijden van de hagelstormen en de kou Piloot-majoor Frans Jacobsz Visscher komt met een advies dat ruim twee weken later zal leiden tot de ontdekking van nieuw land.

Koerswijziging

A Strong Wind (1874) door Ivan Konstantinovich Aivazovsky

Uit het journaal

7 november

Vandaag is ons het volgende door de piloot-major overhandigd:

Aantekeningen uit de aardglobe en uit de grote kaart van de Zuidzee samengevat en op 7 november anno 1642 overhandigd aan de edele commandeur Abel Jansz Tasman, tezamen met ons advies.

(...) adviseren wij dat we zullen blijven op 44 graden zuiderbreedte tot de 150 graden lengte gepasseerd is, om dan naar de 40 graden zuidebreedte te wijken en daar op een oostelijke koers te blijven om met de passaatwind de Salomons Eilanden en Nieuw-Guinea vanuit het oosten naar het westen op te zoeken. Wij kunnen niet anders concluderen dan dat wanneer men tot de 15- graden lengte geen land tegenkomt, wij dan weer in een open zee zullen wezen. Mogelijk zullen we eilanden tegenkomen, maar dit zal de tijd, de leermeester van alle ondervinding, uitwijzen.

Frans Jacobsz Visscher

 

 

Navigatie

Hierboven is de lange uitleg over hun waarschijnlijke positie weg gelaten. Deze was naar hun opdrachtgevers belangrijk, want in de instructie stond omschreven dat onder drie voorwaarden mocht worden afgeweken van de voorgeschreven koers van 50 graden zuiderbreedte:

1. als ze ter hoogte zijn van de oostelijke punt van nieuw-Guinea of de Salomons eilanden

2. als er een zekere route naar Zuid-Amerika gevonden was

3. als het Onbekende Zuidland bereikt was

Op basis van het gegist bestek, bevonden ze zich op de 7e november nog niet op de vereiste hoogte van Nieuw-Guinea of de Salomons eilanden (Visscher laat hier uitgebreide berekeningen op los) en ook aan de andere voorwaarden was nog niet voldaan.  Toch was de scheepsraad het snel eens over de voorgestelde koerswijziging. In later tijden zouden Engelstalige zeelui over dit gebied zeggen "below 40 there's no law, below 50 there's no God".